Als leiderschap niet meer voorbehouden is aan enkelen

De manier waarop we onze samenleving organiseren verandert. We zien een verschuiving van een hiërarchisch systeem naar een participatiesysteem, een netwerksamenleving. Dat betekent een andere manier van denken en uitvoeren voor (overheids)organisaties, waarin hun rol transformeert.  

Om organisaties te inspireren en handvatten geven over hoe dit vraagstuk aan te pakken, zijn Jan Willem Zeelenberg en Paul Misdorp in 2015 gestart met de Leercirkels: een programma waarin leiderschap en talentontwikkeling centraal staan. Waarin andere inzichten, denklijnen en ideeën bijdragen aan het op gang brengen van deze benodigde verandering binnen organisaties. 

Astrid Adriaansen (adviseur onderwijs bij gemeente Etten-Leur) en Nicolette Bovenhorst (Clustermanager Advies bij gemeente Geertruidenberg) volgden een Leercirkel en vertellen over dit unieke programma.

“Ik heb al veel cursussen en opleidingen gevolgd,
maar nog nooit zoiets als deze”

Nicolette Bovenhorst, gemeente Geertruidenberg

Inspiratie en nieuwe inzichten 

“Bijzonder was het zeker”, zegt Nicolette. ”Ik heb in mijn carrière veel cursussen en opleidingen gevolgd, maar nog nooit zoiets als deze. Dit heeft mij persoonlijk écht een stap verder gebracht.”

Astrid: “Het was een avontuur! Ik werd geprikkeld om op een andere manier te gaan denken. Compleet buiten de gebaande paden. Daardoor kom je los van hoe je je werk altijd deed.” “Je gaat kritisch kijken naar waarom we doen wat we doen”, sluit Nicolette aan. “Je bekijkt alle fases en wereldbeelden die hebben bijgedragen aan de manier waarop we dingen nu inrichten en doen. En uiteindelijk ook waar je nu naartoe wilt.

Je volgt het programma met mensen uit verschillende organisaties en dat heeft echt meerwaarde. Je krijgt een inkijkje in een andere gemeente, een ander team en leert van hun werkwijze en aanpak. Omdat iedereen vanuit een ander perspectief de dingen bekijkt, verbreedt het je horizon.”

Op zoek naar het ‘waarom’

“Je denkt vaak heel pragmatisch over een opdracht”, vertelt Nicolette. “Je wilt best een stap verder zetten en op strategisch niveau naar zo’n dilemma kijken, maar dan houdt het ook wel op. Wat Jan Willem en Paul doen tijdens de Leercirkel, is je uit het hier en nu halen en je heel breed informatie geven. Dit trekt je uit het ‘platte’ probleem en laat je er veel breder naar kijken. Zo kun je beter verklaren waarom je een bepaalde oplossing zoekt. Je gaat wel tien spades dieper en op zoek naar het waarom. Waarom zijn dingen ingericht zoals ze zijn? Waarom doen we dingen zoals we ze doen? Die vragen kun je eigenlijk alleen maar beantwoorden als je veel meer van de achtergronden weet.”

“Je gaat wel tien spades dieper en op zoek
naar het waarom”

Nicolette Bovenhorst, gemeente Geertruidenberg

“Je wordt uitgedaagd om op een andere manier naar je werk te kijken”, vervolgt Astrid. “Door niet meer te kijken naar het beleid dat er ligt, maar je af te vragen waarom het ontwikkeld is en of het nog passend is bij deze tijd. Is de behoefte nog wel dezelfde? Het is altijd gezond om te kijken of je de dingen op de juiste manier doet. Om scherp te blijven, maar ook omdat de wereld om je heen voortdurend verandert. Daar moet je als gemeentelijke organisatie op inspringen en voortdurend bijleren. Je moet wendbaar zijn, als organisatie, maar ook als ambtenaar en team. Wees niet tevreden met wat je al had, maar kijk om je heen en vooruit waarop je moet anticiperen. Ik denk dat dat nog wel het belangrijkste is. Iets waar je je dankzij de Leercirkel nog bewuster van wordt.”

“Je moet niet tevreden zijn met wat je al had,
maar om je heen kijken en vooruitkijken waarop je moet anticiperen”

Astrid Adriaansen, gemeente Etten-Leur

Prikkelend programma

Nicolette: “Het begint in eerste instantie met een theoretisch stuk: in welke fase of in welke transitie zitten we? Wat hebben we voor fases achter de rug en wat voor fases liggen er voor ons?”

“Vervolgens brengt iedere deelnemer een casus in. Een vraagstuk of dilemma dat in jouw organisatie of branche speelt. We bespraken meerdere vraagstukken vanuit verschillende hoeken. Dat alleen al was erg leerzaam. Je werkt daarna verder met de verkregen inzichten en kennis aan een oplossingsrichting voor je casus.” 

“Aan de hand van je eigen casus krijg je elke week literatuur van de heren die op enige wijze aansluiten op jouw vraagstuk. Daar baseren ze dan de volgende sessie op. Het is dus echt maatwerk. Zo kwam ik in aanraking met theorieën en filosofieën waar ik anders nooit mee in aanraking zou komen. Zo wordt je blik enorm verbreed.
Vervolgens sluit je af met een presentatie over je eigen vraagstuk, in Pecha Kucha-stijl.” 

Het effect

Astrid: “Er komt veel nieuwe energie vrij door het vrije denken, vrij associëren en dingen net even van een andere kant bekijken. Energie die je meeneemt bij advisering over de organisatieontwikkeling. Het mooie was dat ik na het afronden van de Leercirkel binnen onze organisatie als projectleider ook met die bril naar projecten ben gaan bekijken. Zo hebben we bijvoorbeeld het subsidiebeleid met alle verenigingen en interne afdelingen veranderd. Waarbij we echt helemaal blanco zijn begonnen en ook van buiten naar binnen hebben gedacht.”

Een beweging die op gang komt 

Astrid: “Inmiddels hebben vele collega’s de Leercirkel gevolgd. Van de raad, teamleiders, afdelingshoofden tot allerlei andere medewerkers van de organisatie. Zij waren even enthousiast als ik en hebben de ideeën en nieuwe inzichten ook weer doorgevoerd in hun eigen team. Ze vormen als het ware ambassadeurs van de Leercirkel. Dat zorgt ervoor dat de denkwijze breder gedragen wordt en er intern een beweging op gang komt.”

Nicolette: “Eigenlijk gun ik iedereen die binnen de overheid werkt om elke week een sessie met deze mannen te doen, zo waardevol is het.“

“Wij zijn met een blanco papier naar verenigingen gestapt
en hebben gevraagd op welke manier zij gefaciliteerd willen worden”

Astrid Adriaansen, gemeente Etten-Leur

Praktijkvoorbeeld: Een vergaande coproductie

“Ik zal het wat concreter maken: er lag een bezuinigingsdoelstelling waarbij flink bezuinigd moest worden op subsidies”, legt Astrid uit. “Dit zou je vanuit de organisatie kunnen aanvliegen met de kaasschaafmethode; overal wat vanaf en de beleidsregels aanpassen. Dit hebben we anders aangepakt. We zijn begonnen bij de vraag: voor wie en waarom zijn deze subsidies in het leven geroepen? Met een blanco papier zijn we naar de verenigingen gestapt. We vroegen hen op welke manier zij gefaciliteerd wilden worden: in geld, faciliteiten, een andere manier van ondersteuning, samenwerking, een gebouw, dat soort zaken. Zo kregen we interessante gesprekken met enthousiaste bestuursleden, die hele andere oplossingen aandroegen. Uiteindelijk zijn we tot een grotere bezuiniging gekomen en alle verenigingen waren veel blijer met de manier waarop het georganiseerd werd. Zij voelden zich meer gehoord, omdat ze het beleid mede hadden bepaald. Wij hadden eigenlijk alleen gefaciliteerd. Dan ben je echt bezig met burgerparticipatie; een vergaande coproductie. Zo kun je beleid op een heel andere manier aanvliegen.”

“Wij hadden eigenlijk alleen gefaciliteerd.
Dan ben je echt bezig met burgerparticipatie”

Astrid Adriaansen, gemeente Etten-Leur

Deel dit bericht
< Vorige

Met trots presenteren we onze nieuwe huisstijl en website

Als bureau denken we voortdurend na over ons bestaansrecht, onze ‘Why’. Werkwijzen passen we dan ook aan op wat de omstandigheden en behoeften vragen. Voor ons was nu het moment aangebroken om ook eens stil te staan bij onze huisstijl. We nemen afscheid van onze ‘oude jas’ en presenteren met trots onze nieuwe website en huisstijl!